کتاب «جنگ در فراسوی مرز؛ کارنامه قرارگاه رمضان در جنگ عراق با ایران» در آیین اختتامیه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، بهعنوان اثر شایسته تقدیر در گروه علوم نظامی انتخاب و از نویسنده آن تجلیل شد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی مرکز اسناد، تحقیقات و نشر معارف دفاع مقدس و مجاهدت های سپاه، آیین اختتامیه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران روز گذشته با حضور دکتر مسعود پزشکیان، رئیس جمهور و جمعی از مسئولان فرهنگی و علمی کشور برگزار شد. در این مراسم کتاب «جنگ در فراسوی مرز؛ کارنامه قرارگاه رمضان در جنگ عراق با ایران»، بهعنوان اثر شایسته تقدیر در گروه علوم نظامی انتخاب و از نویسنده آن تجلیل شد.
در ادامه این گزارش به معرفی این کتاب میپردازیم.
کتاب «جنگ در فراسوی مرز» به اهتمام گروه مطالعات نظامی مرکز اسناد، تحقیقات و نشر معارف دفاع مقدس و مجاهدتهای سپاه و به قلم رضا صادقی، با نظارت علمی دکتر محمدباقر ذوالقدر، حاصل یک فرآیند پژوهشی و تاریخنگاری مستند پنجساله (۱۳۹۸ تا ۱۴۰۳) است که به بررسی چرایی و چگونگی شکلگیری و عملکرد قرارگاه رمضان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی میپردازد.
این اثر، مأموریت پنجم و کمتر روایتشده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در دوران دفاع مقدس را واکاوی میکند؛ مأموریتی که از ابتدای سال ۱۳۶۳ با هدف گشودن جبههای جدید در عمق سرزمین دشمن و از طریق همکاری با احزاب، گروهها و عشایر مبارز عراقی تعریف شد. در این مسیر، سپاه ناگزیر بود همزمان با جنگ منظم، ساختار و سازمانی برای جنگ نامنظم در پشت جبهههای عراق ایجاد کند؛ مأموریتی پیچیده که در نهایت با شکلگیری و تثبیت قرارگاه رمضان به ثمر نشست.
در کتاب «جنگ در فراسوی مرز» نشان داده میشود که همکاری قرارگاه رمضان با گروههای مبارز عراقی در سالهای ۱۳۶۵ و ۱۳۶۶ به اوج خود رسید؛ بهگونهای که اجرای عملیاتهای دهگانه فتح، هفتگانه ظفر و صدها عملیات ایذایی، بخشی از دستاوردهای این همکاری راهبردی بهشمار میآید. اهمیت این قرارگاه زمانی برجستهتر میشود که فعالیتهای آن، صرفاً به دوران جنگ تحمیلی محدود نماند و پس از جنگ نیز در قالب مأموریتهای مستشاری تا سقوط رژیم بعث عراق و حتی مقابله با تهدیدهایی همچون داعش ادامه یافت.
این کتاب در هشت فصل و ۹۶۸ صفحه تنظیم شده است. فصل نخست به زمینههای شکلگیری جنگ عراق علیه ایران میپردازد و در فصل دوم، رهیافت سردار محسن رضایی فرمانده کل سپاه برای اجرای جنگ نامنظم و چرایی تأسیس قرارگاه رمضان بررسی میشود. فصول بعدی، بهصورت سالبهسال، روند گسترش همکاریها، عملیاتهای نامنظم، سازمان رزم قرارگاه رمضان و تلاش برای بالندگی نیروهای مبارز عراقی را تا سال پایانی جنگ تحمیلی روایت میکند. در پایان نیز سه پیوست شامل جغرافیای عراق، معرفی احزاب و گروههای مبارز عراقی و اسناد منتخب تاریخی، به غنای مستند اثر افزوده است.
«جنگ در فراسوی مرز» با بهرهگیری از اسناد و منابع معتبر و روش تحقیق تاریخی، تصویری دقیق از بخشی مهم و کمتر شناختهشده از حماسه مشترک مردم ایران و عراق در مقابله با رژیم بعث ارائه میدهد و یاد و خاطره شهیدان، جانبازان، آزادگان و ایثارگران این عرصه را گرامی میدارد.
خوشبختانه، این اثر پژوهشی، بهعنوان یکی از جامعترین منابع در حوزه جنگ نامنظم و مطالعات راهبردی دفاع مقدس، مورد توجه هیئت داوران کتاب سال قرار گرفت و شایستگی خود را برای تقدیر در گروه علوم نظامی به اثبات رساند.
