به گزارش پایگاه اطلاع رسانی مرکز اسناد، تحقیقات و نشر معارف دفاع مقدس و مجاهدت های سپاه؛ رهبر شهید انقلاب اسلامی، امام خامنهای بیش از هشت دهه در این دنیا زیست، ایشان در همه این سالهای پربار و پربرکت روزهای پر فراز و نشیبی را از سرگذراند که لحظه لحظه آن برای ما درس زندگی است، مهمترین ویژگی در زندگی رهبر شهید ما، شهیدانهزیستن ایشان است که میتواند و باید الگوی سبک زندگی ما باشد.
متن زیر که قسمت سیزدهم آن را در ادامه میخوانید، مروری است بر زندگی و زمانه امام شهید حضرت آیتالله خامنهای که پیش از این در کتاب «خون دلی که لعل شد» منتشر شده است.
خط مبارزه و خط آگاهی بخشی
باید یکی از مشخصههای مهم نظام اسلامی ایران را بیان کنم، این مشخصه عبارت است از وجود دو خط در این نهضت که تعامل میان این دو خط تشکیل دهنده روند تکاملی حرکت به سمت اسلام در این کشور بوده؛ نخست خط مقابله دینی با دستگاه حاکم که برخاسته از عقیده دینی بود. دوم خط بیدارگری فکری و ارائه برنامه اسلامی برای زندگی، با گفتمانی نو. یا به عبارت دیگر خط نوسازی اندیشه دینی.
از یک سو کسانی بودند که خط مقابله با دستگاه حاکم را پیش گرفتند ولی از یک اندیشه مترقی اسلامی برخوردار نبودند بلکه دچار تحجر و جمود فکری بودند. آنها به انگیزه غیرت اسلامیشان به مقابله با قدرت حاکمهای برخاسته بودند که حریم مقدسات مسلمانان را مورد اهانت قرار داده بود، از سوی دیگر کسانی هم بودند که در خط بیدارگری حرکت میکردند و افکار روشنی در زمینه اسلام داشتند، میکوشیدند دین را با زبان روز به جامعه عرضه کنند و با کجرویهای فکری هم مبارزه میکردند، اما در خط مقابله با قدرت حاکم حرکت نمیکردند.
در آغاز نهضت امام خمینی (ره) در سال ۱۳۴۲ با آنکه ایشان خود پیشگام عرصه بیدارگری فکری بودند. اما عامل مقابله در نهضت در اوایل تمرکز نهضت روی مبارزه با دستگاه حاکمه دین ستیز بود. پس از آنکه روحیه مقاومت دینی در جامعه محکم و استوار و نهضت توانست به سمت ارائه نظریه اندیشه اسلامی به نحو مطلوب پیش برود، متحجران عقب ماندند اما کسانی که بصیرت دینی داشتند و از فکر باز و روشن بهرهای داشتند در مسیر نهضت ماندند.
سپس به ویژه طی سالهای ۱۳۴۵ و ۱۳۴۶ که دشوارترین سالهای انقلابیون بود و شاه همه گروههای مقاومت سیاسی را قلع و قمع و از میدان بیرون کرده بود، بسیاری از شخصیتهای نظام اسلامی گرایش به خط دوم، خط روشنگری دینی را ترجیح دادند. کسانی بودند که هم در آغاز و هم در پایان زندگی جهادی خود در میدان مقاومت حضور داشتند اما در سالهای یاد شده هم خود را مصروف روشنگری دینی کردند. شهیدان بزرگوار مطهری و بهشتی و باهنر از این جملهاند.
در اینجا باید برای ثبت در تاریخ بگویم که من از اندک افراد معدودی بودم که در همه لحظات نهضت هر دو خط را به هم آمیختم و به این ویژگی معروف بودم. در تمام زندگی مبارزاتی خود همواره هر دو خط مقاومت و روشنگری را با هم ادامه دادم و معتقدم این دو را کاملاً با هم در آمیختم. نهایت سعی من این بود که دین را چنان که خدای متعال خواسته به عنوان روشی برای رفتار عملی و برنامهای برای زندگی و تغییری مستمر به سوی کمال بفهمم و ارائه کنم. در همه کارهای فکری و عملی ام و در سخنرانیها و درسهایم روی این خط تمرکز داشتم. همین گرایش به درک آگاهانه و روشن از اسلام مرا واداشت تا به کتابهای اسلامگرایانه غرب روی بیاورم.
در کنار این به هر فعالیتی که میخواست مردم را علیه قدرت حاکم بسیج کند و به صورت هستهای برای رهبری مردم به سوی برپایی حکومت اسلامی درآید دست میزدم. میان برادرانمان نیز کسانی بودند که این دو خط را با هم ادامه دادند. آقای هاشمی رفسنجانی یکی از برجستهترین آنها بود. یک بار پس از پیروزی انقلاب اسلامی به ایشان گفتم در این ۱۵ سال گذشته یک روز هم از زندگی من بدون مقاومت علیه رژیم نگذشت در این مدت یک شب هم بدون نگرانی نخوابیدم چون شبهای ما یا در زندان میگذشت یا در تبعیدگاه و یا در انتظار زندان و تبعید. آقای هاشمی هم گفت من هم همینطور.
البته برادرانی که در خط فکری بودند ما را پشتیبانی و یاری میکردند. شهید مطهری ۱۸ سال از من بزرگتر بود؛ یعنی یک نسل از من مسنتر بود. با این همه دوستی فوقالعاده داشتیم. ایشان همواره میکوشید از جایگاه اجتماعی من حمایت کند و در سخنرانیها و مجالس خود از من یاد میکرد. دکتر شریعتی نیز به روشنگری و آگاهی بخشی روی آورد. برادرانم برخی به مبارزه سیاسی میپرداختند و برخی نمیپرداختند اما چنانکه گفتم با یکدیگر همکاری و تشریک مساعی داشتیم.
فعالیت اسلامی اقتضا میکند که همه نیروها با قابلیتها و سلیقههای گوناگون جذب شوند. مردم در این زمینه با هم متفاوتند، به عقیده من اگر فعالیت آگاهانه فکری اسلامی از جنبش و مبارزه جدا شود خشک و بیروح میشود. روح مبارزه دینی هم اگر از آگاهی و اندیشه عاری گردد، دچار ارتجاع و تحجر میگردد. ترکیب مقاومت با آگاهی بخشی و رشد فکری، خط انقلاب اسلامی را تشکیل میدهد.
منبع:
خون دلی که لعل شد/ خاطرات حضرت آیتالله سید علی خامنهای از زندانها و تبعید دوران انقلاب اسلامی/گردآوری: محمدعلی آذرشب/ مترجم: محمدحسین باتمان غلیچ
